Karışık Ekolayzer Devre Şemaları

Sesin Efendisi Olun: Karışık Ekolayzer Devre Arşivi

Ses sisteminizden aldığınız verimi bir üst seviyeye taşımaya hazır mısınız? Bu başlık altında, amatörlerden profesyonellere kadar her seviyeden elektronik tutkunu için özenle seçilmiş Ekolayzer Devre Şemaları bir araya getirilmiştir.

İster eski bir kaset çaların sesini canlandırın, ister modern bir amfiye ince ayar çekin; bu arşivde ihtiyacınız olan her türlü frekans kontrol devresini bulabilirsiniz.

Bu Arşivde Sizi Neler Bekliyor?

• Basit ve Etkili: 3 ve 5 bantlı, kurulumu kolay başlangıç devreleri.
• Profesyonel Kontrol: 7, 10 ve hatta 12 bantlı, frekansları milimetrik olarak yönetebileceğiniz grafik ekolayzer projeleri.
• Entegre Çözümleri: LA3600, LA3607 gibi popüler ekolayzer IC'leri ile stabilize edilmiş yüksek performanslı şemalar.
• Transistörlü Klasikler: Saf analog ses tutkunları için transistör bazlı özel tasarımlar.

Uygulama İpuçları:

• Devreleri kurarken düşük toleranslı kondansatörler (Mylar veya Metal Film) kullanmak, frekans kaymalarını önler.
• Besleme hattında mutlaka iyi bir regüle ve filtreleme (7812 gibi) kullanarak dip gürültüsünü (hum) minimize edin.
• Potansiyometre seçiminde lineer yerine uygun logaritmik değerler kullanarak daha doğal bir kontrol hissi yakalayın.

Ekolayzerler için ana link tıklayınız

5 Band Grafik Ekolayzır LA3600 Devre Şeması

LA3660 ile 5 Bantlı Grafik Ekolayzer Devresi​

Ses sistemlerinde frekans kontrolü sağlamak isteyenler için kompakt ve yüksek performanslı bir çözüm.

• Entegre: Sanyo üretimi LA3660, düşük gürültü ve yüksek sadakat sunan bir grafik ekolayzer IC'sidir.
• Frekans Aralıkları: Şemadaki kondansatör değerleri (C1-C10) bas, alt-mid, mid, üst-mid ve tiz frekanslarını kontrol edecek şekilde hesaplanmıştır.
• Özellikleri: Tek bir entegre ile 5 bandı yönetebilir, Audio IN ve Audio OUT hatları arasına kolayca entegre edebilirsiniz.
• Kritik Not: Ses kalitesini korumak için kondansatörleri Mylar veya Polipropilen seçmeniz, potansiyometreleri ise kaliteli (hışırtı yapmayan) tiplerden tercih etmeniz önerilir.

5 Band Graphic Equalizer

Efsane Tasarım: Sam 8/01 Transistörlü 5 Bant Grafik Ekolayzer

Dostlar, ekolayzer arşivimize gerçek bir "analog canavarı" ekliyoruz. Op-amp (entegre) yerine tamamen transistörlerle (BC550C) kurgulanmış bu devre, ses sisteminize o sıcak ve doğal tonları geri kazandıracak.

Öne Çıkan Özellikler:

• Yüksek Voltaj: +/- 24V simetrik besleme sayesinde çok geniş bir dinamik aralık (headroom) sunar.
• Düşük Gürültü: Giriş katında ve bant filtrelerinde kullanılan BC550C transistörler sayesinde dip gürültüsü minimumdur.
• Fonksiyonellik: S1 anahtarı ile "EQ" ve "Flat" modları arasında geçiş yapabilme imkanı.

Montaj Tavsiyesi:Devredeki C19, C20, C16, C17 kondansatörlerini besleme girişine en yakın noktaya koyun. RV1-RV5 arası potansiyometreleri 50K Lineer seçin. Eğer Pioneer teyp restorasyonunda kullanacaksanız, besleme katındaki voltaj farklarına dikkat etmeniz gerekir.


Part List

R1-4-37= 330Kohms
R34= 15Mohms
C12= 4.7nF 100V
R2-7= 2.2Kohms
R35-38= 220 ohms 1W
C13= 1.5nF 100V
R3= 120Kohms
R36= 100 ohms
C14= 470pF 100V
R5-6= 6.8Kohms
C1-3= 1uF 40V
C15= 68pF 100V
R8....12= 1.8Kohms
C2= 68pF 100V
C16-19= 100nF 100V
R13....15= 200Kohms
C4= 220uF 63V
C17-20= 470uF 40V
R16= 180Kohms
C5= 1uF 100V
C18= 4.7uF 63V
R17= 150Kohms
C6= 220nF 100V
RV1....5= 50Kohms Lin.
R18= 1.5Kohms
C7= 47nF 100V
Q1.....7= BC550C
R19....22= 1Kohms
C8= 15nF 100V
S1= 2X2 SW
R23....27= 220Kohms
C9= 5.6nF 100V .
R28....32= 15Kohms
C10= 47nF 100V .
R33= 10Kohms
C11= 15nF 100V .

10 Band Graphic Equalizer Circuit for Home Theater Applications

10 Bantlı Grafik Ekolayzer Devresi: Çalışma Prensibi ve Özellikleri​

Önerilen 10 bantlı grafik ekolayzer devresi, mevcut herhangi bir ev sinema sistemiyle birlikte kullanılarak 10 aşamalı gelişmiş bir ses işleme kapasitesi sağlar. Ünitenin kullanımı oldukça basittir: Tek yapmanız gereken TV veya PC'den gelen ses girişini bu devreye iletmek ve devrenin çıkışını mevcut ev sinema amfinize bağlamaktır.

Ardından, 10 farklı bant kontrolünü ayarlayarak kişisel zevkinize göre ciddi oranda iyileştirilmiş bir ses kalitesinin keyfini çıkarabilirsiniz.

Kullanım Örnekleri:

• Orta Ses (Midrange) Kontrolleri: Diyalogları netleştirmek veya belirli ses aralıklarındaki sertliği (parlamayı) azaltmak için ayarlanabilir.
• Tiz ve Bas Ayarları: İsteğe bağlı olarak yüksek frekanslı sesleri (tiz) daha fazla silebilir veya bas artışını (boost) kendi beğeninize göre zirveye taşıyabilirsiniz.

Teknik Kapasite:

Kontroller; 150Hz, 500Hz, 1kHz, 2kHz, 5kHz, 7kHz, 10kHz, 13kHz, 15kHz ve 18kHz nominal merkez frekanslarında yaklaşık 10dB'lik bir artırma (boost) veya kesme (cut) imkanı sunar. Ayrıca devre, "hiss" (tıslama) sesi gibi istenmeyen gürültüleri ve yüksek frekanslı parazitleri yok etmek için sabit bir 10kHz alçak geçiren filtre (low pass filter) katı içerir.

Devre Nasıl Çalışır?​

Devre şemasına bakıldığında, gerekli optimizasyonlardan sorumlu ana aktif bileşenlerin op-amp'lar olduğu görülür. 10 aşamanın tamamı birbirinin aynısıdır; aralarındaki fark, her aşamada kullanılan kondansatör ve potansiyometre değerleridir. Bu değer farklılıkları, her kademenin farklı bir frekans aralığını işlemesini sağlar.

Jiratör (Gyrator) Mantığı:

Bu devrede op-amp'lar birer "jiratör" olarak görev yapar. Jiratör, bir kapasitif (kondansatör) tepkiyi, etkili bir şekilde indüktif (bobin) tepkiye dönüştüren bir op-amp devresidir.

1. Akım Akışı: Op-amp katına bir AC voltaj kaynağı (V in) bağlandığında, kondansatör üzerinden bir akım geçer. Bu durum, şaseye bağlı direnç üzerinde orantılı bir voltaj oluşturur.
2. Geri Besleme: Şase direnci üzerindeki bu voltaj, op-amp çıkışına iletilir. Böylece geri besleme direnci üzerindeki voltaj, V in ve V out arasındaki farka eşit olur; bu da akımın geri besleme direnci üzerinden giriş kaynağına geri akmasına neden olur.
3. Sanal Endüktans: Akım fazlarının incelenmesi sonucunda, kondansatörün etkisiyle giriş akımının voltajı geriden takip ettiği görülür. Bu durum, kondansatörün op-amp yardımıyla sanal bir indüktöre (bobine) dönüştüğü anlamına gelir.

Endüktans Formülü:

Bu dönüşen "endüktans" değeri şu formülle ifade edilir:
L = R_1xR_2xC
(Burada R_1 = şase direnci, R_2 = geri besleme direnci ve C = ilgili kondansatördür.)

Sonuç:

Potansiyometreler, op-amp'lara giden giriş akımını değiştirerek yukarıda açıklanan "endüktans" değerini varye eder. Bu değişim, müzikte arzu edilen tiz kesme veya bas artırma gibi iyileştirmelerin yapılmasını sağlar.

5 Kanallı Profesyonel Grafik Ekolayzer (4558 / LF353)​

Bu devre, sesin tüm frekans spektrumuna hükmetmek isteyenler için tasarlanmış, yapımı kolay ancak performansı oldukça tatmin edici bir projedir. 4558 veya LF353 gibi çiftli op-amp entegreleri üzerine kurulu olması, baskı devre (PCB) tasarımını oldukça sadeleştirir.

Frekans Kesim Noktaları:​

Devre, müzikteki kritik noktaları kontrol etmek için şu 5 merkez frekansta çalışır:

• 50 Hz (Derin Bas): Vuruşların gücünü ve derinliğini artırır.
• 200 Hz (Alt Mid): Sese dolgunluk ve sıcaklık katar.
• 800 Hz (Mid): İnsan seslerinin (vokallerin) ve ana enstrümanların netliğini sağlar.
• 3.2 kHz (Üst Mid/Tiz): Sesin parlaklığını ve "huzurunu" belirler.
• 12 kHz (Tiz): Zillerin detaylarını ve sesin en üst kristal netliğini ortaya çıkarır.

Teknik Özellikler:​

• Entegre Seçimi: IC 4558 standart bir tercihtir; ancak daha geniş bir frekans tepkisi ve daha "temiz" bir ses için LF353 (JFET girişli) kullanılması tavsiye edilir.
• Besleme Gerilimi: Devre simetrik besleme ile çalışır. En verimli performans için +/- 15V DC idealdir.
• Jiratör Tasarımı: Her bir frekans kanalı, op-amp'ların "sanal bobin" (gyrator) olarak çalışmasıyla filtrelenir.

Sprint-Layout 6.0 İçin PCB Tasarım Notları​

Bu devreyi Sprint-Layout'ta çizerken şu adımlara dikkat edersen profesyonel bir sonuç alırsın:

1. Besleme Yolları: +/- 15V hatlarını devrenin en üstünden ve en altından paralel olarak geçirin. Besleme girişine, her op-amp için 100nF dekuplaj kondansatörü eklemeyi unutmayın.
2. Sinyal Yolları: Giriş ve çıkış sinyal yollarını birbirine çok yakın geçirmeyin; aksi halde yüksek frekanslarda osilasyon (ıslık sesi) yapabilir.
3. Kondansatör Seçimi: Frekans belirleyici kondansatörleri (C değerlerini) mümkünse Polyester (Mylar) veya Metal Film seçin. Seramik kondansatörler ses devrelerinde bazen distorsiyona neden olabilir.
4. Ground Plane: Kartın boş alanlarını "Auto-Ground" (Otomatik Şase) özelliğiyle doldurmak, RF parazitlerini ve dip gürültüsünü (hiss) minimize edecektir.